Elmas Türleri – Diamond Types

Elmas araştırması (diamond research) denince akla ilk gelen elmas türleridir. Elmas türünü bilmek öncelikle, elmasın büyüme yapısını, rengini ve tedavi işlemlerine karşın nasıl bir tepki vereceğini anlamamızda çok yardımcı olur.

Elmasın türlere ayrımı 1930’larda başlayan çalışmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu da kızılötesi spektroskopisi yardımıyla yapıldı. Dolayısıyla bizler sadece lup, gemolojik spektroskop,UV ve mikroskopik yöntemlerle elmasın türünü saptayamayız, sadece tahminde bulunabileceğimiz belirli veriler elde ederiz, bu da bizi kesin sonuca ulaştırmaz.

Elmaslar öncelikle iki türe ayrıldı: Type 1 ( Tip 1 ) ve Type 2 ( Tip 2 ). Bu ayrım, elmasın kristal kafesindeki karbonların arasına en çok giren yabancı atom Azot ( Nitrogen – N ) baz alınarak yapıldı. Birinci türdeki elmaslarda Azot atomları bolca bulunurken, ikinci türdeki elmaslarda neredeyse hiç bulunmaması, daha doğrusu kızılötesi spektroskopisi ile tespit edilemeyecek kadar az bulunması üzerine sistem inşa edildi. Azotlara yabancı madde, empürite ( impurity ), katışık madde dense de, bir elmasın azot barındırması kusur sayılmamalıdır, doğanın yarattığı elmasların herbiri kendine has mükemmellik barındırırlar, bu terimler sadece kolay sınıflandırma yapmamız için gerekmektedir. Gelin şimdi, elmas türlerine göz atalım.

Type 1:  Elmasların en büyük çoğunluğu bu tiptedir. Karbonların arasına giren Azotlar bu grubun en temel özelliğidir. Azotlar gruplar halinde yada tek başlarına, münzevi olarak kristalde bulunabilirler. Cape Serisi denilen sarımtrak elmasların çoğu bu gruptandır. Azotların gruplaşma şekline göre kendi içinde ikiye ayrılır.

Type 1a:  Elmasların 95%’i bu türdendir. Azot atomlarının gruplar halinde bulunduğu bu türde, azot kümeleri taşın etrafına yayılmıştır. Bu grup da kendi içinde, Azotların bulunma adetlerine, kümelerine daha doğrusu renk merkezlerine göre ikiye ayrılır. Renk Merkezi ( Color Center ) esasında elmas türünün ötesinde, gerçek bilimsel bir konudur ve sanırım elmas araştırması ile uğraşan kişiler için en zevkli ve karmaşık bölümdür. Ancak biz detaya girmeden, en basit haliyle bu grubu tanımlayalım.

Type 1a ikiye ayrılıyor:

Type 1aA: Azotlar ikili gruplar halinde yayılmıştır. İkili gruba ‘A kümesi-merkezi’ adı verilir.

Type 1aB: Kristal kafeste bir boşluk ( karbonun bulunması gereken yerde olmaması olarak düşünelim ) ve bu boşluğun etrafında 4 azot grubu bulunur. Buna da B kümesi, merkezi denmektedir.


 

Boşluk ( Vacancy ) V olarak adlandırılır. Ayrıca elmaslarda hem A hem de B merkezlerinin görüldüğü durumlar da olabilir. Elmas, diğer tüm mineraller gibi detaya girmek istendiğinde ayrı bir dünyadır ve bir sürü istisna barındırır, bundan dolayı elması sınıflandırmak çok da kolay değildir. Type 1aB elmaslarıyla ilgili bir diğer önemli nokta ise, HPHT tedavisiyle kahverengiden renksize çevrilebilmeleridir.

Genelde Type 1a elmas grupları UV altında mavi renkte floresans gösterirler.

Farklı renkte floresans renkleri.

Type 1b: Azot atomlarının birbirinden ayrık dağıldığı elmas türü. Genelde yoğun sarı, turuncu ve kahverengi elmaslar bu gruptandır. Nadir bulunurlar.Sentetik renkli elmaslar ve endüstri elmasları genelde bu gruptandır.


Type 2: Çok nadir bulunan bu elmaslar içlerinde neredeyse hiç azot barındırmazlar. İkiye ayrılırlar.

Type 2a: Bu tür elmaslar bu aralar sektörümüzde çok popüler. Esasında, optik olarak en saf, en şeffaf elmaslar bu gruptandır. Ünlü Cullinan ve Kohi Noor elmasları bu gruptandır. İçlerinde sadece karbon bulunur, çok az iz - kapanım gözlemlenir. Hatta GIA sertifikalarında type 2a olunca ekstra özel bir rapor bile hazırlanmaktadır. Bu elmaslar genelde renksizdir, ancak olası renk merkezleri, kristal büyüme yapısında oluşabilen basınç, deformasyon sebebiyle pembe, mor, kırmızı ve kahverengi olabilirler. Oldukça nadir bulunurlar. Yüksek düzeyde ısı iletkenliği özelliğine sahiptirler.

Peki bu grup neden popüler? Çünkü CVD yöntemiyle üretilmiş renksiz sentetik elmaslar bu türdendir. O halde elmasın türünü tespit etmek bize önemli bir veri sağlıyor. Ancak sadece elmasın türünü bilmek yeterli değil. Çünkü önemli olan bu kadar değerli bir taş için net bir sonuca ulaşmaktır ve bunun için de gemoloji laboratuvarı tarafından farklı makinelerle daha detaylı analiz yapılması gerekmektedir.

Type 2b elmaslar: İçlerinde Bor ( Boron - B ) atomları barındırırlar. Boronlar type1b azotları gibi birbirinden ayrıktırlar. En nadir bulunan elmas grubudur. Elektrik iletkenlikleri onları, diğer gruplardan ayırır. Mavi ve gri elmaslar bu gruptandır.


 

Type 2b. Yoğun mavi, oval pırlanta.0,54 ct.

 

Elmasın türünü belirlemek, onunla ilgili çok önemli bilgilere ulaşmamızı sağlar. Ancak bir elmasın sentetik yada tedavili olup olmadığını belirlemek için üst düzey spektroskopik ve foto lüminesans cihazları gerekmektedir. Özetle elimizdeki renksiz pırlanta type 2a ise tedavili yada sentetik olma ihtimali, type 1ab ise tedavili olma ihtimali vardır. Ancak bunlar sadece ihtimaldir. IDL Laboratuvarında bu konuda net sonuca ulaşmak mümkün. Sertifika hakkındaki sorularınız için lütfen bize ulaşınız: Süreyya İrge Artun 0212 527 88 60 – 62

Bu makalede cevaplandırılan sorular:

Pırlanta tipleri nelerdir?, Türleri nelerdir?, Sentetik pırlanta nasıl oluşur?, Sentetik pırlantanın fiyatı nedir?, Doğal pırlanta mı sentetik pırlanta mı?, Sentetik pırlanta nedir?, CVD yöntemi nedir?, HPHT nedir?, Sentetik pırlanta nasıl yapılır?, Yapay elmas nedir?, Kültür elması nedir?, Laboratuvar elması nedir?, Sentetik pırlanta nasıl anlaşılır?, Sentetik pırlantayı nasıl anlarız?, Type 1 pırlanta nedir?, Type 1a pırlanta nedir?, Type 1b pırlanta nedir?, Type 2a pırlanta nedir?, Type 2b pırlanta nedir?