KALSEDON


 
Elmas Ve Pırlanta
 
Pırlantayı anlayabilmek için önce elmastan başlamak gerekir. Elmas nedir? Elması bu derece değerli kılan nedir? Farklı meslek gruplarından kişiler bu soruyu farklı cevaplayacaktır. Bilim adamlarına göre elmasın yeraltındaki oluşum koşulları onu değerli kılar, ekonomistlere göre nadirliği, tüketiciye göre ise ışıltısı, güzelliği ya da aşk ile ilişkilendirilmesi elmasın en değerli maden olmasını sağlar. Bu meslek gruplarının hepsi kendine göre haklıdır.
 
Yeryüzü üç krallıktan oluşmaktadır: hayvanlar, bitkiler ve mineraller. Hayvanlar ve bitkiler grubuna mensup olanlar canlıdır. Bundan dolayı onlara ‘organik’ denir. Mineraller ise cansızdır ve hiçbir zaman canlı olmamışlardır. Onlara ‘inorganik’ denir. Elmas bir mineraldir. Sayabileceğimiz diğer mineraller yakut, tuz, şeker, kömür veya kum tanecikleridir. Atom bir maddenin en temel parçasıdır. Her mineral kendisini oluşturan atomların miktarı ve cinsine göre isimlendirilir. Buna bilimde kimyasal bileşim denir. Kimyasal bileşim aynı zamanda atomların düzenine göre de adlandırılır.

Kimyasal bileşimdeki farklılıklar, atomların yer alış şeklindeki farklılıklar minerallere kendilerine has özellikler verir. Örneğin spinel’ deki ( kıymetli bir taştır, genelde kırmızı renklisi kuyumculukta yakut yerine kullanılır ) atomların dizilimiyle elmasındakiler benzerlik göstermektedir. Ancak spinel farklı kimyasal bileşimden oluşmaktadır.
 
Element sadece bir cins atomdan oluşan kimyasal maddelere verilen isimdir. Mineraller iki veya daha fazla elementten oluşmaktadır. Renksiz spinel ilk bakışta elmasa çok benzemektedir. Ancak gerçekte üç elementten oluşmaktadır:  magnezyum, alüminyum ve oksijen.

Elmas sadece bir elementten oluşmuş olan tek değerli taştır. Bu element karbondur (C). Elmasın ortalama %99,95’i karbondur. Geriye kalan %0,05’i ise eser elementlerdir. Eser element, elmasın esas kimyasal yapısına dahil olmayan ancak kristal kafese girerek elmasın rengini ve şeklini etkileyen elementlere verilen isimdir.

Oluşum koşulları da bir mineralin kimliğini belirlemede yardımcı olmaktadır. Elmas sadece yeraltının belirli derinliğinde var olan yüksek ısı ve basınç altında oluşur. Grafit ise elmas gibi karbondan oluşmuş olsa da, oluşum koşulları grafitin çok yumuşak olmasına ve kurşun kalemin ucundan kağıda dökülmesine sebep olmaktadır. Elmas ise o kadar serttir ki, sadece başka bir elmasla çizilebilir.

Sonuç olarak, kimyasal bileşimi, atomik yapısı ve yeraltındaki oluşum yeri elmasın bu derece farklı bir değerli taş olmasına sebep olmaktadır.
 
4C nedir? Her değerli taşta olduğu gibi elmasın da belirli özelliklerde olanı daha az bulunur. Bu da daha değerli olmasına sebep olur. Bir elması diğerinden ayırt edebilmek için belirli kriterlere ihtiyacımız vardır.

Pırlanta tüccarları elması dört farklı değer faktörüne göre sınıflandırırlar: renk, kesim, berraklık ve karat ağırlığı. Bunlara 4C denir. İngilizcede bu terimlerin her biri C harfiyle başladığı için ( cut, clarity, color, carat ) 4C kısalması, akılda kalıcı olmasını sağlar. 4C özellikleri dışında kalan bir başka faktör ise nadirliktir. 4C özelliklerinin sıralanmasında nadirlik baz alınır. Örneğin renksiz bir pırlanta ( D ) çok hafif sarı yada kahverengi tonlu pırlantaya ( K ) nazaran daha nadir bulunduğu için fiyatı daha yüksektir. 4C sayesinde pırlanta ticareti tek dil oluşturmuş ve sadece harfler yardımıyla pırlantaya değer biçilmektedir.